Door de wijk lopen 2 mensen met het logo van de gemeente op hun oranje hesje. Zij maken foto’s, boren in gevels en steken buizen in putten in de straat. Het lijkt misschien geheimzinnig, maar het is juist heel geruststellend: hier neemt de gemeente extra voorzorgsmaatregelen om woningen te beschermen.

Werkzaamheden aan het riool zijn vaak ingrijpend. De straat gaat open, van de voortuin aan de ene kant van de straat, tot aan de voortuin aan de overkant. Het riool zit 3 meter onder de grond. Om daar bij te komen zijn vaak zware machines nodig, zoals graafmachines of een rupskraan. Vervolgens wordt er grondwater weggepompt om veilig en droog te kunnen werken. De gemeente wil zeker weten dat huizen in de omgeving geen schade krijgen door het werk. Daarom zijn de voorbereidingen grondig.

Onderzoek

Ruim voordat werkzaamheden beginnen, doet de gemeente onderzoek. Dat is wat er in de straten te zien is, voorafgaand aan de werkzaamheden. Het team fotografeert, plaatst meetpunten en laat peilbuizen plaatsen, vertelt Lex, coördinator landmeten bij Ingenieursbureau Den Haag (IBDH). Hij is verantwoordelijk voor de monitoring bij projecten waar het riool wordt vervangen of een kade versterkt. In 1997 begon hij als landmeter en tegenwoordig stuurt hij een team aan van zo’n 10 mensen die de metingen uitvoeren in opdracht van de gemeente.

Bouwkundige foto’s

“Bij dit onderzoek fotograferen we eerst alle panden in de straat,” legt Lex uit. “Hoe ziet de voorgevel eruit? Is die puntgaaf, of is die al ergens kwetsbaar?” Het is belangrijk om de staat van de woningen vooraf goed vast te leggen. Zo is het altijd duidelijk is wat de staat was van de panden voordat het werk begon. Experts kunnen dan bij eventuele schade altijd bepalen of die door de werkzaamheden komt.

Grondwater meten

Langs de gevels van huizen laat de gemeente peilbuizen plaatsen door een aannemer. Dat zijn lange smalle buizen met gaatjes, afgesloten met een putje. Met deze buizen kan de gemeente de grondwaterstand volgen. Dat is nodig omdat het grondwater vaak tijdelijk moet worden verlaagd tijdens de werkzaamheden aan het riool. Dat gebeurt door het water weg te pompen, dat vervolgens naar het oppervlaktewater of een ander riool wordt afgevoerd.  Tijdens het werk komt er iedere dag iemand langs om de waterstand te controleren. “Het grondwaterpeil mag absoluut niet te laag worden,” benadrukt Lex. “Dit is vooral belangrijk bij huizen die op houten palen staan. Zolang deze palen onder het grondwater blijven, gebeurt er niets. Maar als de grondwaterstand te ver wordt verlaagd kan er zuurstof bij de palen komen. Dan kunnen ze gaan rotten.”

Deformatiemetingen

Tot slot doen de medewerkers zogenoemde ‘deformatiemetingen’. Daarbij schroeven ze een klein boutje in de gevel van ieder huis. Met een speciale meetlat meten ze de exacte hoogte van dat boutje. Als de rioolwerkzaamheden bezig zijn, controleren ze wekelijks of dat punt nog op dezelfde hoogte zit. “Dat is om snel te zien of er verzakkingen zijn,” zegt Lex. “Verzakkingen komen niet vaak voor, hoor. Soms zien we bij oudere huizen lichte beweging in een pand. Als we dat vroeg opmerken, kunnen we voorkomen dat het erger wordt.”

Trillingen

Ook trillingen houdt de gemeente nauwlettend in de gaten. Bij werkzaamheden waarbij trilplaten worden gebruikt, plaatst de aannemer van tevoren trillingsmeters. Die meten of de trillingen binnen de toegestane grenswaarden blijven. “De aannemer is verplicht inzichtelijk te maken wat er gebeurt en die gegevens met ons te delen,’ zegt Lex. Wordt een norm overschreden? Dat is reden om direct in te grijpen, want dat kan leiden tot scheurvorming in panden.

Al deze metingen hebben één doel: risico’s beheersbaar maken. Als een van de metingen daartoe aanleiding geeft, krijgt de toezichthouder of directievoerder direct een seintje. Die beslist dan wat er moet gebeuren. In het ergste geval, legt die het werk direct stil. Vervolgens wordt gekeken wat de oorzaak is en of er een andere werkwijze mogelijk is. “Uiteindelijk gaat het erom dat we het riool weer voor jarenlang gebruik in orde maken,” zegt Lex, “zonder dat dat ten koste gaat van de woningen erboven.”